Xét xử theo thủ tục rút gọn – vướng mắc và kiến nghị

Việc quy định xét xử theo thủ tục rút gọn đối với vụ án hình sự nhằm mục đích tăng cường hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm; đẩy nhanh việc giải quyết đối với những vụ án ít nghiêm trọng, có tính chất giản đơn, hành vi phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, chứng cứ rõ ràng; tiết kiệm thời gian, công sức, kinh phí cho nhà nước. Tuy nhiên, thủ tục rút gọn vẫn yêu cầu phải tuân thủ các nguyên tắc chung của tố tụng hình sự, bảo đảm không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội; bảo đảm quyền bào chữa và quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật.

1. Về khó khăn, vướng mắc;

Thực tiễn xét xử theo thủ tục rút gọn đối với vụ án hình sự còn gặp một số khó khăn, vướng mắc như sau:

Thứ nhất, thời hạn xét xử vụ án theo theo thủ tục rút gọn trong thời gian ngắn, không gia hạn thời gian xét xử nên việc xét xử khó hoàn thành trong thời gian luật định.

Thứ hai, tại Điều 458 quy định: Trong quá trình áp dụng thủ tục rút gọn, nếu một trong các điều kiện quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều 456 của Bộ luật này không còn hoặc vụ án thuộc trường hợp tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn và giải quyết vụ án theo thủ tục chung.

Vậy thì trong trường hợp Tòa án ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì Viện kiểm sát hay Tòa án ra quyết định hủy bỏ thủ tục rút gọn.

Thứ ba, trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa xét xử vụ án.

Quy định này bắt buộc trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định xét xử Tòa án phải mở phiên tòa xét xử vụ án mà không được hoãn phiên tòa để kéo dài thời hạn mở phiên tòa như xét xử vụ án theo thủ tục chung. Tuy nhiên, trong thực tế Tòa án thụ lý hồ sơ hình sự vẫn rơi vào trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan nên Tòa án khó có thể mở phiên tòa trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định xét xử được, ví dụ: Tòa án thụ lý vụ án vào các đợt nghĩ lễ dài ngày của đất nước như lễ 30 tháng 4; ngày 01/5 hoặc tết nguyên đán…

2. Về đề xuất, kiến nghị;

Một là, tác giả đề xuất khi áp dụng thủ tục rút gọn ở giai đoạn xét xử cần gia hạn thời gian xét xử vụ án để Thẩm phán chủ động trong việc giải quyết vụ án.

Hai là, tác giả kiến nghị cần có hướng dẫn thực hiện đối với trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan Tòa án không thể mở phiên tòa trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định xét xử.

Trên đây là ý kiến của tác giả, rất mong nhận được sự quan tâm, đóng góp của quý đồng nghiệp.